Het korte antwoord

  • Je blijft bewust. Je hoort wat er gezegd wordt, je kunt praten en je kunt op elk moment stoppen.
  • Je aandacht verandert wel. Je bent meer naar binnen gericht en reageert makkelijker op suggesties die bij je passen. Dat kan voelen alsof iets ‘vanzelf’ gaat.
  • Je eigen grenzen blijven. Een suggestie die echt niet bij je past, neem je niet aan.
  • Showhypnose is iets anders. Daar spelen selectie, een podium en de wil om mee te doen een grote rol.

Waarom lijkt het op tv alsof je de controle verliest?

Showhypnose is entertainment. Wat je op het podium ziet, is het resultaat van een paar dingen die samenwerken:

  • Selectie. De hypnotiseur test eerst wie uit het publiek sterk reageert op suggesties, en stuurt de anderen terug naar hun stoel.
  • Bereidheid. Wie het podium op stapt, weet wat er gaat komen en wil meedoen.
  • Het podium. Een zaal vol publiek, licht, muziek en de verwachting dat er iets geks gebeurt: dat maakt het makkelijk om mee te gaan in de rol.

Dat betekent niet dat de deelnemers toneelspelen. Ze gaan echt op in de ervaring. Maar ze doen dat in een situatie waar ze zelf voor gekozen hebben, met een doel dat ze kennen: een leuke show.

Hypnotherapie werkt in een heel andere setting: één op één, in een rustige ruimte, gericht op een doel dat jij hebt gekozen, en na een gesprek waarin je weet wat er gaat gebeuren. Iemand die verlegen is en nooit het podium op zou gaan, kan in die setting juist veel aan hypnose hebben.

Wat verandert er in hypnose wel?

De Amerikaanse vereniging van psychologen (APA) omschrijft hypnose als een toestand van bewustzijn met gerichte aandacht en minder aandacht voor de omgeving, waarin iemand sterker kan reageren op suggesties (Elkins e.a., 2015). In gewone woorden:

  • je aandacht wordt smaller en dieper, zoals wanneer je helemaal opgaat in een boek of film;
  • je kritische, beoordelende stem wordt rustiger;
  • een beeld of suggestie kan levendiger aanvoelen dan normaal;
  • een reactie, zoals een arm die licht aanvoelt, kan voelen alsof hij vanzelf gebeurt.

Dat laatste is vaak waar het gevoel van ‘controle kwijt’ vandaan komt. Maar iets wat vanzelf lijkt te gaan, is niet hetzelfde als iets wat tegen je wil gebeurt. Onderzoekers van Stanford zagen in hersenscans dat er in hypnose minder activiteit is in een gebied dat te maken heeft met alertheid en piekeren, en een sterkere verbinding tussen gebieden die je lichaam en je aandacht regelen (Jiang e.a., 2017). Je brein werkt dus anders, niet minder.

Waarom je niet doet wat je niet wilt

Je kunt het je voorstellen als een filter. Normaal beoordeel je alles wat binnenkomt: klopt dit, wil ik dit? In hypnose wordt dat filter rustiger, maar het gaat niet uit. Vraagt iemand je in hypnose iets wat echt tegen je waarden of je zin ingaat, dan merk je dat. Veel mensen komen op zo’n moment vanzelf uit de ontspanning, of zeggen gewoon nee.

Wat een hypnotherapeut dus niet kan:

  • je laten doen wat je niet wilt;
  • je geheimen ontfutselen: je vertelt alleen wat je wilt vertellen;
  • je persoonlijkheid of je waarden veranderen.

Wat je wel mag verwachten van een goede hypnotherapeut: dat vooraf duidelijk is wat er gaat gebeuren, dat je doel het uitgangspunt is, en dat alles wat je vertelt vertrouwelijk blijft. Als lid van een beroepsorganisatie houd ik mij aan een beroepscode. Hoe je een goede therapeut herkent, lees je in zit ik bij een goede hypnotiseur?

Kun je vast komen te zitten in hypnose?

Nee. Hypnose is een toestand waar je uit jezelf weer uitkomt, op dezelfde manier als je uit een dagdroom komt. Je kunt op elk moment je ogen openen, bewegen of iets zeggen. Ook als er niemand meer iets zegt, keer je vanzelf terug naar je gewone alertheid. Hooguit val je eerst even in een gewone slaap.

Na afloop weten de meeste mensen nog het grootste deel van wat er gezegd is. Soms voelt de tijd korter of langer dan hij was. Dat is normaal en zegt niets over controle.

Wat helpt als loslaten voor jou spannend is?

Juist mensen met angst, paniek of een sterke behoefte aan controle zien op tegen hypnose. Dat is begrijpelijk, en er is veel aan te doen:

  • Vraag alles vooraf. Hoe meer je weet over wat er gaat gebeuren, hoe minder je hoeft te bewaken.
  • Spreek een stopteken af. Bijvoorbeeld je hand opsteken of gewoon ‘stop’ zeggen. Alleen al weten dat het kan, geeft rust.
  • Bepaal zelf wat je deelt. Je hoeft niets te vertellen of te herbeleven wat je niet wilt.
  • Zie het als oefenen. Je hoeft niet diep ‘weg’ te zijn om er iets aan te hebben. Lichte ontspanning is ook goed.
  • Begin klein. Een korte ontspanningsoefening of een audio thuis kan een eerste kennismaking zijn met hoe het voelt.

Hypnose werkt met jou, niet op jou

Omdat je zelf de regie houdt, werkt hypnose het best als je zelf iets wilt veranderen. Kom je vooral omdat je partner vindt dat je moet stoppen met roken, dan verandert er meestal weinig. Ben je zelf klaar voor verandering, maar lukt het niet op wilskracht, dan kan hypnose een hulpmiddel zijn. Ook dan is het geen garantie: wat het oplevert, verschilt per persoon.

Dat is ook waarom ik met een gesprek begin en eerlijk zeg wanneer ik denk dat hypnose niet past. Hoe een afspraak verloopt, lees je in een hypnose afspraak: hoe gaat dat precies? De meest gehoorde misverstanden staan op een rij in 5 misverstanden over hypnose.

Veelgestelde vragen over controle in hypnose

Kan een hypnotiseur mijn geheimen te weten komen?

Nee. In hypnose vertel je alleen wat je zelf wilt vertellen. Je kunt zwijgen, iets overslaan of zeggen dat je ergens niet over wilt praten. Alles wat je in een sessie deelt, blijft vertrouwelijk.

Merk ik zelf dat ik in hypnose ben?

Niet altijd duidelijk. Veel mensen voelen zich vooral diep ontspannen en vragen zich achteraf af of ze ‘echt’ in hypnose waren. Dat is normaal: hypnose voelt minder bijzonder dan mensen vaak verwachten.

Wat gebeurt er als ik mijn ogen opendoe of moet lachen?

Niets ergs. Je kunt bewegen, je ogen openen, lachen of iets zeggen. Daarna ga je gewoon weer verder met ontspannen, of we stoppen even. Je kunt hypnose niet ‘verpesten’.

Kun je gehypnotiseerd worden als je een controlefreak bent?

Ja, vaak wel. Mensen met een sterke behoefte aan controle hebben soms wat meer tijd en uitleg nodig om te ontspannen. Juist weten dat je de regie houdt, maakt het voor hen makkelijker om los te laten.

Is showhypnose gevaarlijk?

Voor de meeste mensen is het vooral vermaak. Wel kan het een vertekend beeld geven van wat hypnose is, waardoor mensen bang worden voor hypnotherapie. Die twee hebben een heel ander doel en een heel andere setting.

Ik wil graag teruggebeld worden

Wanneer wil je teruggebeld worden? 
Hoe laat?

Kies eerst een dag.

Ik bel je rond het gekozen tijdstip. Je nummer gebruik ik alleen hiervoor (privacybeleid).